Antik Çağ’da Kölelik

İnsanın mülkleştirilmesi, böylelikle sahip olduğu özneliğin nesneleştirilmesi, binlerce yıldır çok çeşitli şekillerde toplumsal yapılarda yer buldu. Dolayısıyla kölelik, insanlık tarihinin en eski ve ısrarlı kurumlarından biri olarak kendini gösteriyor.

Devletlerin işleyişinde, şehirlerin gündelik yaşamında, savaş dinamiklerinde ya da ticaretin içinde hep karşımıza çıkan bu kurum; üretim biçimlerinden her alandaki iktidar ilişkilerine toplumsal düzenin farklı katmanlarını ve sistemleri biçimlendirdi.

Prof. Dr. Hasan Malay, bu klasik eserinde Antik Yunan ve Roma dünyasında köleliğin toplumsal, ekonomik ve kültürel boyutlarıyla birlikte, inşa ettiği yapıları incelikle inceliyor. Efendi- köle ilişkilerinin geniş spektrumundan köle ticareti ve kaynaklarına, kölelerin yaptıkları-üstlendikleri işlerden, yasal düzenlemelerde köleliğe ve köle isyanlarına kadar geniş bir tarihsel tabloyu epigrafik ve yazınsal kaynaklarla örüyor. Bu akışta sık sık Antik Yunan ve Roma'nın ikonik figürlerinin köleliğe dair düşüncelerini bizzat kendi cümlelerinden okuyoruz.

 

Bugün halā farklı biçimlerde yaşamaya devam eden bu "eski" kurumun izlerini sürmek, yalnızca Antik Çağ tarihine dair bütünlükçü bir kavrayış için değil, modern dünyanın gölgelerini tanıyabilmek için de bir basamak.